Onze marktonderzoeken

Marktrapporten

See all
usp

Blogs I gepubliceerd 19 April 2024 I Dirk Hoogenboom

Hoe Kunnen We De Arbeidstekorten In De Bouw Oplossen?

Op de Europese bouw– en installatiemarkt is het tekort aan arbeidskrachten vrij ernstig en verantwoordelijk voor hogere bouwkosten als gevolg van stijgende arbeidsprijzen.

Persoonlijk denk ik dat het tekort aan arbeidskrachten een van de belangrijkste ’trends’ in de branche is. Het wordt echter meestal overschaduwd door andere trends zoals duurzaamheid, AI, prefabricage, digitalisering in het algemeen, enzovoort.

De tekorten aan arbeidskrachten zijn momenteel al behoorlijk groot. Zo wordt ongeveer de helft van alle Europese architecten gehinderd door tekorten in de uitvoering van hun projecten. In Nederland zijn de problemen onder architecten het grootst,  met bijna 7 op de 10 Nederlandse  architecten die met dit probleem te maken hebben.

 

Aandeel belanghebbenden dat een tekort aan arbeidskrachten ervaart

Afbeelding 1. Aandeel belanghebbenden dat een tekort aan arbeidskrachten ervaart

 

Bij Europese aannemers zijn de aantallen ongeveer gelijk. Bij HVAC-installateurs zijn de problemen nog ernstiger: ongeveer 60% van de Europese installateurs geeft aan dat het tekort aan arbeidskrachten hun vermogen om projecten aan te nemen en uit te voeren ernstig belemmert. Duitse installateurs hebben te maken met de grootste problemen, waarbij ongeveer driekwart van de installateurs met deze problemen wordt geconfronteerd.

Last but not least lijkt het tekort aan arbeidskrachten het hoogst te zijn onder schilders, met maar liefst 9 van de 10 Duitse schilders die aangeven dat ze te maken hebben met een groot tekort aan arbeidskrachten.

Waarom zijn de problemen dan zo ernstig? In de eerste plaats kampen meerdere sectoren met een tekort aan arbeidskrachten, maar de bouwsector wordt bijzonder hard getroffen door het feit dat werken in de bouw over het algemeen niet als een aantrekkelijk beroep wordt gezien. Dit betekent dat de bouwsector, zeker in tijden van lage werkloosheid, moeite zal hebben om te concurreren om de beschikbare arbeidskrachten.

Bovendien, omdat het typisch een arbeidsintensieve industrie is die veel handarbeid vereist, is de pensioenleeftijd doorgaans ook lager (althans voor werk op de bouwplaats)

In Europa is er een bijkomend element dat een negatieve invloed heeft op de beschikbaarheid van arbeidskrachten, namelijk de ‘vergrijzende’ of ‘zilveren samenleving’ in Europa. Aangezien de samenstelling van de demografische piramide in Europa meer topzwaar is (d.w.z. meer oudere generaties versus jongere), is de instroom lager dan de uitstroom.

In overeenstemming met de relatief oude bevolking in Europa verhoogt dit niet alleen het kwantitatieve tekort aan arbeidskrachten, maar ook het kwalitatieve tekort aan arbeidskrachten. De jongere generaties die in de bouwsector stromen, hebben veel minder ervaring dan de oudere generaties die uitstromen.

Over leeftijdsopbouw gesproken, als we bijvoorbeeld naar schilders kijken, is 24% van de totale bevolking in Europa babyboomer, 54% is generatie X en slechts 21% is generatie Y. Dit betekent dat er het komende decennium een aanzienlijke uitstroom van werknemers zal zijn, zonder dat er voldoende nieuwe werknemers binnenkomen. In sommige landen is dit zelfs nog extremer. In het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld is 44% (!) van alle schilders van de babyboomgeneratie, 40% generatie X en slechts 16% van generatie Y.

Daarom hebben we vastgesteld dat het tekort aan arbeidskrachten nu al ernstig is en in het komende decennium zal toenemen, tenzij er iets wezenlijks verandert.  Dus hoe kunnen we het tekort aan arbeidskrachten in de bouwsector bestrijden? Er zijn 2 mogelijke routes.

In de eerste plaats zouden we kunnen proberen de instroom te verhogen. Dit kan bijvoorbeeld door het beroep van werken in de bouw aantrekkelijker te maken. In veel landen, zoals bijvoorbeeld in Nederland, zijn uitgebreide PR-campagnes gelanceerd om te proberen meer mensen voor de bouwsector aan te trekken. Helaas zijn de effecten tot nu toe op zijn best beperkt. Het moet gebeuren, maar het zal niet resulteren in een significante verandering. Of in ieder geval niet significant genoeg om de koers die we nu varen te veranderen. Daarnaast vereist dit een industrie brede aanpak.

We zouden ook kunnen proberen werknemers uit andere industrieën aan te trekken om ze om te scholen. Met de gespannen arbeidsmarkt in Europa zal de slaagkans hiervan echter ook beperkt zijn. Het binnenhalen van meer werknemers van buiten de EU zou een optie kunnen zijn, maar gezien de huidige politieke situatie en de lagere beschikbaarheid van gekwalificeerde buitenlandse werknemers is dit misschien ook niet de oplossing om de negatieve trend van het tekort aan arbeidskrachten te veranderen.

De andere mogelijke oplossing zou zijn om de productiviteit in de bouwsector aanzienlijk te verhogen. Als we echter kijken naar de ontwikkeling van de productiviteitsniveaus in de bouwsector in het afgelopen decennium, vooral in vergelijking met andere industrieën, is deze niet significant toegenomen. Zelfs met de sterke ontwikkeling van prefab en fabrikanten die meer ‘easy to build’ producten en oplossingen probeerden te produceren, nam de productiviteit bijna niet of in ieder geval niet significant toe.

De reden hiervoor? Welnu, als het gaat om prefabricage, wordt het meestal off-site op een on-site manier gedaan. Dit betekent dat het werk min of meer hetzelfde blijft (met dezelfde arbeidsbehoeften), maar gewoon off-site wordt gedaan. Dit leidt tot beperkte productiviteitswinsten. Bovendien bouwt een groot deel van de markt op een zeer traditionele manier, zonder prefab toepassingen. Daar komt nog bij dat een groot deel van de markt gedreven wordt door renovatie, waarbij prefabricage geen rol speelt.

Wat betreft de ‘easy-to-install’ producten zijn er grote stappen gezet. De producten/projecten zelf worden echter complexer, waardoor de winst van gemakkelijker te installeren producten voor een groot deel teniet wordt gedaan. Een voorbeeld dat ik graag gebruik zijn wandgasketels versus warmtepompen. Een deskundige installateur kan 2 gasketels per dag installeren. Een enkele installatie van een warmtepomp kan echter meer dan 2 tot 3 dagen duren, afhankelijk van hoeveel andere aanpassingen aan het verwarmingssysteem moeten worden gedaan.

Om het tekort aan arbeidskrachten in de bouwsector tegen te gaan, moeten verbeteringen worden aangebracht in het gebruik van prefabricage en de verbeteringen in eenvoudig te installeren producten.

Als we beginnen met prefabricage, betekent dit dat dit meer geïndustrialiseerd moet worden. Net zoals Henry Ford de auto-industrie transformeerde met de T-ford. Nu gebeurt dit al in de bouwsector, met complete huizen, badkamerpods, installaties die op een geïndustrialiseerde manier worden gebouwd met, in veel gevallen, het gebruik van robotica. Het geproduceerde volume is echter nog niet groot genoeg om het tekort aan arbeidskrachten op korte tot middellange termijn te compenseren. Op de lange termijn kan deze ontwikkeling, in ieder geval voor nieuwbouw, de arbeidsproductiviteit aanzienlijk verhogen.

Deze ontwikkeling, gecombineerd met een verdere evolutie van ‘plug and play’-producten en -oplossingen, zou de beste gok zijn om het tekort aan arbeidskrachten in de toekomst te compenseren. Nogmaals, dit zou een oplossing voor de middellange tot lange termijn zijn.

Er zijn natuurlijk andere oplossingen om de arbeidsproductiviteit te verhogen. Zo kan digitalisering, net als BIM, zorgen voor een soepeler en sneller bouwproces, met minder fouten en dus faalkosten, die doorgaans ook een verlies aan arbeidsproductiviteit betekenen. Bovendien kunnen ontwikkelingen als 3D-printen en robotica een aanzienlijke impact hebben op de productiviteit.

Vanwege het conservatieve karakter van de industrie en het feit dat de meeste gebouwen nog steeds op een traditionele manier worden gebouwd, is de adoptiesnelheid echter relatief laag (met uitzondering van BIM). Bovendien moet de technologie nog veel verder ontwikkeld worden voordat we een significante toename van de adoptiegraad zullen zien. Dit is dus ook een remedie voor de middellange tot lange termijn.

En tot slot, voor alle oplossingen om het tekort aan arbeidskrachten in de bouwsector tegen te gaan, moeten we er rekening mee houden dat een aanzienlijke omvang van de markt gerelateerd is aan renovatie. In de renovatiemarkt zullen de meeste van de genoemde oplossingen een beperkt of geen effect hebben op het terugdringen van het tekort aan arbeidskrachten.

Kortom, het tekort aan arbeidskrachten is nu al een ernstig probleem en zal de komende jaren alleen maar toenemen als gevolg van de demografie. Oplossingen voor de middellange tot lange termijn, zoals prefabricage, plug-and-play-producten, digitalisering en robotisering, hebben het potentieel om de arbeidsproductiviteit voor nieuwbouw aanzienlijk te verhogen en zo het tekort aan arbeidskrachten tot op zekere hoogte te verminderen.

In de renovatiemarkt zal het veel moeilijker zijn om meer productiviteit te behalen. Op korte termijn is er naar mijn mening geen directe oplossing voor het tekort aan arbeidskrachten. Maar op middellange tot lange termijn, met de invoering van nieuwe technologieën en producten, kunnen we misschien de impact van het tekort aan arbeidskrachten verminderen.

Verse inzichten staan klaar

Onze laatste rapporten

Bekijk onze meest recente marktrapportages voor de bouw, -installatie en doe-het-zelf markten, gebaseerd of solide kwantitatief onderzoek.

Bouw

Doe-het-zelf

Installatie

Bouw

Media-oriëntatie H2 2021

2024 161 pagina's

Verken de media-betrokkenheidspatronen van aannemers om uw marketingstrategieën te optimaliseren. Duik in een pool van inzichten die onthult hoe aannemers omgaan met verschillende mediakanalen.

Bouw

European Green Deal Q4 2021

2024 88 pages

Explore the impact and reception of the European Green Deal among architects. Understand how the initiative is influencing architectural practices and sustainability measures.

Bouw

Koop kanalen H2 2023

2024 123 pagina's

Ontdek het koop- en bestelgedrag onder aannemers in H2 2023. Ontdek de belangrijkste gebruikte kanalen, share-of-wallet en nog veel meer.

Bouw

Gedragssegmentatie en mediagebruik 2023

2023 75 pagina's

Dit rapport geeft een uitgebreid overzicht van koopgedrag, producten en mediagebruik, specifiek gericht op Europese klusjesmannen. Het gaat in op hoe klussers media gebruiken, en voor welke doeleinden, en onderzoekt hun gewoonten en voorkeuren op het gebied van koopgedrag.

Bouw

Koopgedrag 2023

2023 64 pages

Ontdek het koopgedrag onder schilders in 2023. Begrijp de factoren die hun keuzes bepalen en hoe deze zich verhouden tot product- en merkvoorkeuren.

Bouw

Duurzaamheid Q2 2023

2023 94 pagina's

Ontdek de perspectieven van architecten op duurzaamheid in Q2 2023. Verken de evoluerende duurzame praktijken en de impact op architecturale ontwerpen en projectimplementaties.

Doe-het-zelf

DIY versus DIFM Q4 2021

2024 113 pagina's

Dit rapport is een must-have als u in de woningverbeteringsindustrie werkt. Het biedt een schat aan informatie over het gedrag van doe-het-zelf- en DIFM-consumenten, hun motivaties en de factoren die hun aankoopbeslissingen beïnvloeden.

Doe-het-zelf

Doe-het-zelf of doe-het-voor-mij Q4 2023

2024 70 pagina's

Ontdek de heersende trends tussen doe-het-zelf en DIFM in Q4 2023. Begrijp de voorkeuren van de consument en de factoren die van invloed zijn op hun keuze tussen doe-het-zelf en DIFM.

Doe-het-zelf

Branding Q3 2023

2023 93 pagina's

Dit rapport biedt een uitgebreid overzicht van de doe-het-zelfbranche, met een focus op branding en de meest populaire merken binnen verschillende categorieën. In dit rapport krijgt u inzicht in hoe klanten merken voor woningverbetering ervaren en wat hen motiveert om bepaalde producten te kopen.

Doe-het-zelf

Inkoop kanalen Q2 2023

2023 114 pagina's

De European Home Improvement Monitor biedt waardevolle inzichten in aankoopkanalen in de Europese doe-het-zelfsector en onderzoekt de veranderende voorkeuren en gedragingen van consumenten in de traditionele detailhandel en opkomende online platforms.

Doe-het-zelf

Duurzaamheid Q1 2023

2023 73 pagina's

Verdiep je in duurzaamheidstrends in de doe-het-zelfsector in Q1 2023. Ontdek de voorkeuren van de consument en de verschuiving naar milieuvriendelijke oplossingen voor woningverbetering.

Doe-het-zelf

Inkoop kanalen Q2 2022

2022 124 pagina's

Ontdek de meest voorkomende aankoopkanalen in de doe-het-zelfsector in Q2 2022. Verdiep je in de voorkeuren van consumenten en de factoren die van invloed zijn op hun aankoopbeslissingen.

Installatie

Duurzaamheid Q1 2024

2024 99 pagina's

Het European Electrical Installation Monitor rapport geeft een gedetailleerde analyse van de duurzame oplossingen in de installatiebranche. Dit rapport richt zich specifiek op duurzaamheidsaspecten in de industrie.

Installatie

Challenges toward sustainable future Q4 2021

2024 111 pages

Installatie

Inkoop kanalen Q4 2021

2024 106 pagina's

Verdiep je in de opleidingsbehoeften binnen de elektrotechnische installatiesector. Begrijp de gebieden die de ontwikkeling van vaardigheden vereisen om aan de veranderende eisen van de industrie te voldoen.

Installatie

European Heat Pump Monitor: inzicht van huiseigenaren

2024

De European Heat Pump Monitor: Inzicht in huiseigenaren is een jaarlijks onderzoek gebaseerd op ongeveer 4.000 online interviews met huiseigenaren, uitgevoerd in 8 Europese landen. Het rapport behandelt een reeks onderwerpen die relevant zijn om de sentimenten, het koopgedrag, de zorgen en de veranderende behoeften van de doelgroep te begrijpen. Het bevat acht landspecifieke inzichten, met vergelijkingen tussen landen, en biedt richtlijnen voor het vormgeven van succesvolle en duurzame strategieën voor bedrijfsgroei.

Installatie

European Heat Pump Monitor: Inzicht voor installateurs van warmtepompen

2024

De European Heat Pump Monitor: Inzicht van warmtepompinstallateurs is een jaarlijks onderzoek gebaseerd op 920 telefonische interviews met warmtepompinstallateurs, uitgevoerd in 8 Europese landen. Het rapport behandelt een reeks onderwerpen die relevant zijn om de sentimenten, het koopgedrag, de zorgen en de veranderende behoeften van de doelgroep te begrijpen. Het bevat acht landspecifieke inzichten, met vergelijkingen tussen landen, en biedt richtlijnen voor het vormgeven van succesvolle en duurzame strategieën voor bedrijfsgroei.

Installatie

Opleidingsbehoeften Q4 2023

2024 110 pagina's

Dit rapport onderzoekt de opleidingsbehoeften van installateurs, zowel digitaal als persoonlijk. Het volledige rapport behandelt alle belangrijke opleidingsbehoeften en -aspecten en biedt een uitgebreid overzicht van de bedrijfsontwikkeling in de installatiesector in belangrijke Europese landen.