Trends op het gebied van prefabricage in de bouwsector

Prefab zorgt al een tijdje voor opschudding in de bouwsector. Hoewel het concept niet helemaal nieuw is, hebben recente technologische ontwikkelingen – in combinatie met een groeiende vraag naar duurzame en efficiënte bouwmethoden – ervoor gezorgd dat het nu volop in de schijnwerpers staat. Er is dus alle reden om eens nader te bekijken wat de drijvende krachten achter deze opmars zijn. Met een tekort aan arbeidskrachten, stijgende materiaalkosten en een exponentiële groei van stedelijke gebieden biedt prefab een manier om slimmer en sneller te bouwen. Hoe? Lees verder voor een langetermijnprognose, onderbouwd met actuele gegevens en rapporten.

De opkomst van prefab

Om even op een bekend onderwerp terug te komen: de bouwsector streeft ernaar sneller, goedkoper en beter te worden. Dit kan op verschillende manieren worden bereikt, en prefabricage wint aan populariteit omdat het met gemak aan alle drie de factoren voldoet. Als we terugkijken op de afgelopen decennia, zien we duidelijk een omvangrijke en gestage toename van prefabricage. Dit is waarom.

Trends en prognoses op het gebied van prefab-bouw

Tegenwoordig wordt de populariteit ervan vooral beïnvloed door een zeer groot tekort aan arbeidskrachten. Omdat er minder mensen beschikbaar zijn om te bouwen, moeten de bouwmethoden in het algemeen worden aangepast, en prefabricatie legt de lat behoorlijk hoog door de hoeveelheid werk op de bouwplaats te verminderen, de efficiëntie te verhogen en de kwaliteit te verbeteren.

De sector heeft – in de afgelopen jaren – een snelle verschuiving naar digitalisering doorgemaakt. Stel dat je architect bent: prefabricatie op de juiste manier betekent nauwkeurige BIM, wat onmogelijk is zonder digitale middelen. Bovendien is er in Europa, met name in het noorden, een acuut tekort aan woningen als gevolg van inflatiecijfers, hoge investerings- en bouwkosten, wat heeft geleid tot een grote vraag. Dit betekent dat de sector al lang toe is aan een versnelling van het bouwtempo. Nieuwe en opkomende technologieën maken verbeteringen aan standaard bouwprojecten mogelijk, en dankzij deze verbeteringen wint ook prefabricage aan kracht. Tot slot, maar zeker niet onbelangrijk, vormt de voortdurende nadruk op milieuvriendelijke en groene werkwijzen een sterk argument voor prefabricage, een bewuste en efficiënte werkwijze.

Materiaalverbruik

De voortdurende verschuivingen in trends op het gebied van materiaalgebruik zijn bijzonder uitgesproken in de prefab-sector. Oplossingen op basis van hout winnen aan populariteit – een onderwerp dat we al uitgebreid hebben besproken – waarbij architecten een overweldigende voorkeur tonen voor hout bij volledig afgewerkte gevels (40%), binnenwanden (43%) en schuine daken (55%). Een bekende favoriet, beton, volgt met respectievelijk 29%, 19% en 11%.

Fig. 1: percentage architecten dat de voorkeur geeft aan hout boven beton per prefabelement.

Wat aannemers betreft, is beton het belangrijkste materiaal als het gaat om geprefabriceerde, onbewerkte en onafgewerkte elementen.

Prognoses

Alles bij elkaar genomen – volgens architecten en aannemers – wijzen de prognoses voor de korte termijn niet op een sterke stijging van het gebruik van prefab. De verwachting is dat de groei beperkt blijft, vergelijkbaar met de lichte stijging van 28% in 2019 naar 29% in 2023, of dat er eerst een daling plaatsvindt, gevolgd door een stijging in de komende jaren.

Belangrijke redenen voor dit tragere tempo houden verband met de Europese trend van minder nieuwbouw en meer renovatie. Hogere rentetarieven leiden tot financieringsproblemen, wat van invloed is op de totale projectmix. Complexe en esthetisch georiënteerde ontwerpen zijn in opkomst, maar deze lenen zich niet voor standaardoplossingen, waardoor prefab niet altijd gelijke tred kan houden met veeleisendere projecten. De verstedelijking en de bouw van hoogbouw nemen toe, wat potentiële obstakels vormt voor prefab, dat vooral geschikt is voor laag- tot middelhoge gebouwen (hoewel ook hier een positieve ontwikkeling zichtbaar is).

Laten we Duitsland als maatstaf nemen. De prognose voor de bouwvolumes vanaf 2022 tot en met 2024 laat een aanzienlijke daling zien in de nieuwbouw (van 100,2 naar 86,2), terwijl de renovatie een lichte stijging vertoont (186,4 in 2022, 188,9 in 2023 en 189,4 in 2024). Dit betekent dat het gebruik van prefab op korte termijn zal toenemen.

Op middellange of lange termijn wordt echter verwacht dat het gebruik sterk zal toenemen, tot 33% in 2025 en 39% in 2030 in heel Europa (Duitsland, Italië, Nederland, Spanje, Polen…). Als we dieper in de waardeketen kijken, verwacht een overgrote meerderheid van de gebruikers van prefaboplossingen (bijvoorbeeld installateurs van verwarmings-, ventilatie- en airconditioningsystemen) een toename van het aandeel van prefaboplossingen, terwijl ook niet-gebruikers een aanzienlijke groei voorzien.

Mogelijke hindernissen

Prefabricage is weliswaar veelbelovend, maar gaat niet zonder uitdagingen en kent een aantal mogelijke tegenslagen.

Conservatieve sector

Aannemers passen zich maar langzaam of met tegenzin aan en vertrouwen vooral op beproefde bouwmethoden, wat in feite betekent dat ze de voorkeur geven aan de gangbare werkwijze boven nieuwere concepten. Het introduceren van prefabricage in een sector die vastgeroest is in zijn gewoontes, zal een voortdurende uitdaging zijn.

Regels en voorschriften

Vervolgens is het eenvoudig – nou ja, eenvoudiger – om elementen voor een gebouw van 0 tot 5 verdiepingen te prefabriceren. Alles wat daarboven ligt, is moeilijk, en dat heeft te maken met wettelijke beperkingen, prefabnormen, hogere instapkosten of soortgelijke bureaucratische aspecten die de ontwerpmogelijkheden beperken en de kosten verhogen, waardoor aannemers uiteindelijk worden ontmoedigd om deze methode toe te passen.

Stedelijke uitdagingen

Prefabricatie kan in grote stedelijke gebieden voor uitdagingen zorgen vanwege de transportlogistiek en mogelijke verstoringen. Denk bijvoorbeeld aan de regio Groot-Londen. Het vervoeren van grote prefab-onderdelen door drukke steden, of het plaatsen ervan, kan lastig zijn, vooral omdat bouwplaatsen het lokale leven beïnvloeden. Voor een succesvolle toepassing van prefabricatie is een zorgvuldige afweging van de stedelijke context nodig.

Integratie

Hoewel nieuwbouw kansen biedt voor prefabricatie, is het groeipotentieel bij renovatieprojecten nog groter. Het blijft echter een uitdaging om prefabricatie naadloos te integreren in bestaande constructies, zodat aan de specifieke eisen van renovatieprojecten kan worden voldaan.

Een revolutie in het prefab-proces

Er is echter verandering op komst en er kan veel worden gedaan om prefabricage te moderniseren en het volledige potentieel ervan te benutten. Belangrijke aspecten van deze aanpassingen hebben te maken met het stroomlijnen van het proces, het verminderen van de arbeidsbehoefte en het verhogen van de efficiëntie.

Automatisering en robotica

Om de productiviteit aanzienlijk te verhogen, moet de prefabproductie verder worden geïndustrialiseerd. In veel gevallen hebben we nog steeds gekwalificeerde arbeidskrachten en veel manuren nodig om opdrachten uit te voeren, dus onderzoeken we de mogelijkheden van robotica en automatisering (bijvoorbeeld bij het zagen, monteren of afwerken) om efficiënter te kunnen werken. Deze automatisering kan leiden tot lagere vaardigheidseisen, waardoor prefab-bouw toegankelijker wordt voor een breder publiek van werknemers.

Volumetrische constructie

Zie het als het bouwen van een huis met voorgemonteerde bouwstenen. In plaats van onderdelen van het gebouw, of het gebouw zelf, ter plaatse te bouwen, worden bij volumetrische bouw complete modules geprefabriceerd, inclusief afgewerkte elementen zoals muren, plafonds, vloeren, ramen, deuren, schilderwerk, coatings of complete elektrische installaties. Dit niveau van prefabricage biedt nog meer efficiëntie en vermindert de noodzaak van afwerkingswerkzaamheden ter plaatse.

3D-printen

Het uiteindelijke doel is om met behulp van 3D-printen complete huizen buiten de bouwplaats te vervaardigen. Deze verschuiving verloopt momenteel traag, maar wordt met veel verwachting tegemoet gezien en is hard nodig, aangezien de technologie het potentieel heeft om de sector ingrijpend te veranderen. Door zeer op maat gemaakte en efficiënte bouwprocessen mogelijk te maken, het tekort aan arbeidskrachten aan te pakken en de productiviteit te verbeteren, staan 3D-prints volop in de belangstelling. Tegelijkertijd bieden ze kansen voor innovatieve ontwerpen en duurzaam materiaalgebruik (met name hout).

Belangrijkste punten

Uit onze gegevens blijkt dat er om verschillende redenen steeds vaker volledig geprefabriceerd wordt gebouwd. Ten eerste zal het tekort aan arbeidskrachten de markt onvermijdelijk in de richting van meer prefabricatie sturen. Ten tweede zien we nu al een hogere mate van industrialisatie, wat de voordelen van prefabricatie aanzienlijk zal vergroten en daarmee de acceptatiegraad en het tempo van de invoering zal versnellen. Nu aan de wettelijke eisen is voldaan en er technologische vooruitgang is geboekt, zal prefabricatie nog meer groeipotentieel vertonen in de bouw van middelhoge en hoge gebouwen. Ten slotte blijkt uit Europese trends dat een toenemende digitalisering complexere ontwerpen zal vergemakkelijken en mogelijk maken, waardoor prefabricatie een sterke en broodnodige impuls krijgt.

Duurzaamheid

Een toename van de inspanningen op het gebied van duurzaamheid zal deze opwaartse trend krachtig stimuleren – hoe? Prefab-bouw kan leiden tot een vermindering van materiaalverspilling met wel 90% in vergelijking met bouw op de bouwplaats, en dan hebben we het nog niet eens over het feit dat deze projecten vanaf het begin zijn ontworpen met het oog op een hogere energie-efficiëntie. Een gestroomlijnde productie betekent een lager energieverbruik en een groeiende voorkeur voor duurzame materialen en haalbare alternatieven voor gangbare materialen zal leiden tot een kleinere CO₂-voetafdruk. Ten slotte verkort prefab-bouw de totale bouwtijd aanzienlijk, waardoor langdurige uitstoot wordt verminderd.

Wilt u voorop blijven lopen? Onze webinars en blogs bieden waardevolle inzichten in de nieuwste trends op het gebied van prefabricage, dus neem zeker een kijkje en ontdek hoe u hiervan kunt profiteren.