Wat verwachten architecten echt voor 2026?

Er is een gelijktijdig, tweestemmig ritme dat de meeste Europese architecten dagelijks bewandelen. Het ene is angstig, het andere rustig optimistisch.

De eerste zegt dat klanten blijven uitstellen, dat de financiering krap is en dat de nieuwbouw stagneert. De orderportefeuilles zijn dunner dan ze zouden moeten zijn, vertragingen veranderen in annuleringen, dus het vertrouwen is een losse scharnier – daar, maar met een merkbare wiebel.

De laatste kijkt met plezier naar 2026, er zijn meer aanvragen en de rente is eindelijk gestopt met stijgen. Omdat er een merkbare, meetbare verschuiving is in de vooruitzichten voor 2026, is dat niet zomaar een voorgevoel; het wordt ondersteund door werklastprognoses, vraagindicatoren voor de lange termijn en meningen van insiders over bouwvolumes voor de komende 12 tot 18 maanden.

Dat is de stemming in een groot deel van Europa in het derde kwartaal van 2025. Paradoxaal en tweezijdig, niet catastrofaal, maar ongemakkelijk. Het is ook precies wat de European Architectural Barometer Q3 2025 laat zien… een continent in een tijdelijke vertraging, maar dat vanaf 2026 een merkbare opleving in bouwvolumes verwacht.

De truc is om de cijfers goed te lezen, want het lijkt misschien alsof Europa zinkt. Het is eigenlijk aan het resetten. Laten we de symptomen eens uitpakken.

2025 – een scherpe realiteitscheck

Gedurende het grootste deel van 2025 hadden architecten in heel Europa te maken met een rommelige combinatie van:

• krappe financieringsvoorwaarden
• koeling residentiële markten
• klanten “wachten af wat er gebeurt”
• annuleringen en uitstel stapelen zich op in het VK en Frankrijk
• orderboeken die fluctueren in plaats van stabiliseren

Verenigd Koninkrijk

Het Verenigd Koninkrijk blijft de markt met het hoogste percentage architecten dat voor het komende jaar een lege orderportefeuille verwacht. Dit is geen anomalie, maar een voortzetting van de extreem zachte architectuurpijplijn van het land, die zich helemaal uitstrekt tot 2023, 2021 zelfs. Bovendien staat het Verenigd Koninkrijk ook bovenaan de ranglijst van geannuleerde projecten. Niet uitgesteld, maar geannuleerd. Dat is een rode vlag voor kortetermijnactiviteit.

Praktijkgrootte vertelt het verhaal

Kleine praktijken zijn het meest pessimistisch over kleinschalige particuliere woningbouw en eenmalige ontwikkeling. Industrie-indexen, zoals de RIBA Future Workload Index, laten zien dat de verwachtingen voor de werklast diep in de put zitten en zij zullen als eerste de gevolgen voelen van de krappere financiering.

Middelgrote en grote praktijken zijn over het algemeen optimistischer, omdat ze gesteund worden door een veerkrachtigere openbare infrastructuur, commerciële contracten en internationaal werk. Deze stabiliteit zorgt voor een ongelijkmatig herstel, waardoor de druk voor de kleinste spelers in de sector afneemt.

Sleutelfactoren die werkdruk onderdrukken

Orderportefeuilles in het VK worden dunner vanwege:

Rente Tarieven & financiering

• de hoge financieringskosten hebben een onevenredige druk uitgeoefend op de woningsector, die de volumestimulator is voor veel kleinere bedrijven

Vertragingen bij de planning

• Architecten melden consequent dat bureaucratische vertragingen aanzienlijke wrijving veroorzaken, waardoor de start van projecten vaak met zes tot negen maanden wordt vertraagd. zes tot negen maanden en het vertrouwen van de klant ondermijnt

Regelgevende last

• de kosten en complexiteit van het voldoen aan nieuwe brandveiligheids- en klimaatregelgeving, zoals de Wet bouwveiligheidwrijving en kosten toevoegen aan projecten, wat leidt tot verdere vertragingen of annuleringen

Frankrijk

Frankrijk vertoont niet dezelfde orderboekangst als het Verenigd Koninkrijk, maar het is een van de twee markten met een relatief hoog percentage annuleringen. En het probleem is systemisch: de nieuwe woningbouwactiviteit daalde in 2024 met maar liefst 21,9% en het aantal woningstarts daalde tot een dieptepunt in 2024. 253.000 eenhedenhet laagste niveau sinds 1954. Dit falen in de nieuwbouwpijplijn heeft architecten weinig houvast gegeven.

Levensvatbaarheidsdoders

Financiering

• ECB-renteverhogingen stuwden de hypotheekrente naar 3,6%, waardoor projecten financieel onhaalbaar werden

Erosie van beleid

• het einde van het Pinel huurinvesteringsprogramma in december 2024 is een belangrijke investeringsstimulans weggenomen

De voorspelling? Een langzame draai

De huidige diepe krimp maakt de weg vrij voor de onvermijdelijke opleving, maar die zal bescheiden zijn.

Krimp voor groei

• vóór groei moet marktcorrectie plaatsvinden

Bescheiden groei

• Frankrijk zal naar verwachting een cumulatieve groei van slechts 3,7% zien tussen 2025-2027, waardoor het een van de meest bescheiden herstelmarkten is.

Bestuurders

• de opleving is afhankelijk van verbeterde financieringsvoorwaarden en de noodzakelijke ondersteuning van het huisvestingsbeleid, met name de herinvoering PTZ

Andere markten

Er zijn landen die een lager percentage annuleringen laten zien – Duitsland, Nederland, Scandinavische landen… – maar er is een algemene vertraging in de indicatoren voor werklaststabiliteit. Zuidelijke markten (bijvoorbeeld Spanje en Italië) blijven op papier veerkrachtiger, vooral omdat renovatie en kleinschalig residentieel werk de bal aan het rollen houden.

Dit is belangrijk omdat de orderboeken van architecten doorgaans negen tot twaalf maanden voorlopen op de bouwactiviteit. Als architecten lege orderboeken verwachten, voelen aannemers dat volgend jaar. Het rapport vertelt ons in feite dat de baseline voor 2025 zwak is, maar dat de vooruitzichten voor 2026 niet hetzelfde zijn.

Maar het zit zo…

Annuleringen voorspellen geen instorting. Ze voorspellen een dieptepunt in de cyclus, het punt waarop de activiteit het zwakst is voor de volgende stijging. En architecten in heel Europa zijn positiever over de vooruitzichten voor het bouwvolume in 2026 dan in 2025. Om dwingende en goede redenen.

De vooruitzichten voor 2026

Architecten voorspellen niet lichtvaardig. Ze weten dingen eerder dan aannemers, want ze zien haalbaarheidsstudies van projecten, eerste aanvragen, conceptontwerpen… met andere woorden, de kiem van de orderboeken van volgend jaar. Dus wanneer prognoses van bouwvolumes collectief omslaan van “onzeker” naar “volumegroei verwacht”, is het de moeite waard om op te letten, want het zijn geen voorgevoelens of zesde zintuigen die spreken.

Onze Barometer laat zien dat architecten in heel Europa voor 2026 aanzienlijk positievere vooruitzichten voor het bouwvolume verwachten dan voor 2025. Er is duidelijke opwaartse beweging in de verwachtingen voor het bouwvolume in de meeste marktenVerschillende landen verschuiven van negatieve of vlakke verwachtingen voor 2025 naar positieve verwachtingen voor 2026.

• Markten zoals Verenigd Koninkrijk en Frankrijkdie momenteel gebukt gaan onder annuleringen, tonen een significante verbetering in de verwachtingen voor 2026Frankrijk stijgt met 1% en het VK met 2,5%.
• Duitsland en Nederlanddie op korte termijn rond een meer neutrale werklast schommelen, voorspellen een gematigde volumetoename in 2026respectievelijk 1% en 0,5%
• Spanje en Italië – die al beter presteren – hebben er vertrouwen dat 2026 een verdere groei van respectievelijk 3% en 2%

In de praktijk betekent deze verschuiving dat architecten indicatoren voor de langere termijn (ontdooiende financiering, hervattende overheidsinvesteringen, vertraagde projecten die opnieuw in de planning worden opgenomen) lezen en hun vooruitzichten dienovereenkomstig aanpassen. Voor een sector die doorgaans aan de voorzichtige kant is, is dit een leidend signaal.

De drijvende krachten achter de ommekeer in 2026

Om het herstel te begrijpen, moeten we de fundamenten van de vraag begrijpen. Dit is het “waarom” achter de voorspellingen.

De rente stabiliseert zich

Op zoek naar de belangrijkste rem op de nieuwbouwactiviteit in 2023-2024? Hoge financieringskosten. Maar door de stabilisatie in 2025 ontstaat er weer ademruimte:

• hypotheek rente piekte
• inflatie is gedaald
• consumentenvertrouwen verbetert
• ontwikkelaars heroverwegen gepauzeerde projecten

Architecten zien de effecten in een vroeg stadium uit eerste hand. Lagere, of op zijn minst stabiele rentetarieven brengen ons naar de haalbaarheid van projecten, wat leidt tot ontwerpcontracten, wat leidt tot bouwen in 2026-2027.

Renovatie draagt de markt

De ruggengraat van de bouwsector van 2024 tot 2026 is niet nieuwbouw. Het is renovatie, gedreven door de veroudering van de woningvoorraad, energieprestatieregelgeving, subsidiekaders, gebouwveiligheid upgrades, klimaatadaptatie retrofits, enzovoort …

De vraag zou sterk moeten blijven in 2026, wat zorgt voor een stabiele basis voor de werkbelasting.

De materiaalprijzen zijn normaalzed

Schokken in de bevoorrading, inflatiepieken en volatiele staal- en houtprijzen waren de soundbites van 2022-2023. Vandaag is de situatie heel anders, met een materiaalinflatie die terugkeert naar normale niveaus, levertijden die stabiliseren en aanbestedingsprijzen die voorspelbaarder worden.

Dit alles vermindert projectonzekerheidwaardoor meer klanten worden aangemoedigd om in 2026 door te gaan.

Arbeidstekorten

Oud, ongelukkig, maar concreet nieuws – Europa kampt nog steeds met ernstige tekorten aan arbeidskrachten in de bouw. Een vergrijzende beroepsbevolking, een gebrek aan leerlingen en sterke concurrentie met andere industrieën vertraagt de oplevering van projecten, maar vermindert het bouwvolume niet. In feite neemt de werkdruk vaak toe omdat klanten meer planning vooraf, prefabstudies en risicobeheer vereisen.

Wat leidt tot…

Prefab ziet er traag uit… voorlopig

Prefab is in de afgelopen golven stabiel gebleven, met slechts kleine veranderingen en geen sterke opwaartse trend. Die lijn wordt ondersteund door onze gegevens, die kwartaal na kwartaal bijna identieke gebruikspercentages laten zien. Geen pieken. Geen dips, maar een consistent plateau. Ondanks deze vlakke algemene trend zijn de verschillen tussen de landen opvallend. Nederland, Denemarken en Zweden blijven aan de leiding gaan met een consistent hoog gebruik – respectievelijk ongeveer 49%, 40% en 47%. Maar als we naar Italië of het Verenigd Koninkrijk gaan, zien we een aanhoudend laag gebruik van 21% en 16%.

Het optimisme neemt echter toe. Laten we het geen stijgende vraag noemen, maar een opwarmend sentiment. Deze lange horizon is belangrijk. Want insiders weten dat prefab zinvol is… ze weten ook dat het niet bedoeld is voor een markt in 2024-2025.

Maar als architecten geloofden dat de adoptie van prefabsystemen marginaal zou blijven of zou afnemen, dan zouden we geen optimisme zien in de cijfers. Op de lange termijn is prefab een van de enige schaalbare oplossingen voor het tekort aan arbeidskrachten.

Opsplitsing per land

Verenigd Koninkrijk

• hoogste aandeel verwacht lege orderportefeuilles
• hoogste aandeel annuleringen
• verwachtingen bouwvolume verbeteren voor 2026

Frankrijk

• hoge annuleringen
• vlakkere verwachtingen voor 2025, maar positievere verwachtingen voor 2026
• prefab optimisme matig

Duitsland

• minder annuleringen
• stabielere orderportefeuilles
• Verwachtingen voor 2026 gaan omhoog
• Verwacht wordt dat prefab op lange termijn zal groeien

Nederland & België

• veerkrachtige renovatiemarkten
• gematigde groeiverwachtingen voor 2026
• prefab optimisme gekoppeld aan modulaire huisvesting beleidsdiscussies

Spanje & Italië

• stabiele werkbelasting van kwartaal tot kwartaal
• sterkere prognoses 2026
• prefab interesse stijgt in middelhoogbouwwoningen

De afhaalmaaltijd?

Dit is geen voorspelling van een hausse. Europese architecten voorspellen geen bouwgolf, maar geven eerder de feiten weer – 2025 is een sleur, annuleringen steken de kop op, orderboeken wiebelen nog steeds. Maar! Het tij van de bouwvolumes zou in 2026 in de meeste markten moeten keren.

De gegevens schetsen het beeld van een sector die eindelijk over de bodem van de dip heen is. Die reset is welkom, nu uitgestelde projecten terugkeren, overheidsinvesteringen normaliseren, privékapitaal bevriest, de druk van de vraag naar huisvesting de planning reactiveert en de belangstelling voor modulaire/prefab bouw langzaam maar gestaag toeneemt.

In een sector die gewend is aan lange cycli en trage getijden, lezen architecten de signalen op dezelfde manier als doorgewinterde praktijkmensen: 2025 is het laatste krappe jaar, 2026 is het eerste normaliserende jaar. Het is nu dus tijd om pijplijnen voor te bereiden voor 2026.