Het belang van digitalisering in de bouwsector

Laten we dus eens nader bekijken wat dat concreet voor de bouwsector betekent: hoe de sector zich ontwikkelt, waar de grootste impact merkbaar is en welke hulpmiddelen de toekomst van de sector vormgeven.

De digitale transformatie in de bouwsector

In deze sector neemt digitalisering vele verschillende vormen aan: van robotica en automatisering, via laserscanning en slimme wearables, tot IoT of VR – er valt veel te ontdekken en er is veel technologie om in de gaten te houden. Het merendeel daarvan bevindt zich echter nog in een zeer vroeg ontwikkelingsstadium, vooral omdat de bouwsector een overweldigend conservatieve sector is die het liefst vasthoudt aan wat het beste werkt: pen en papier, fysieke bezoeken ter plaatse en handmatige berekeningen.

Deze werkwijzen hebben de sector goed gediend, doordat projecten zich hierdoor langzaam en zorgvuldig konden ontwikkelen. Maar met de opkomst van digitale hulpmiddelen begint de sector de voordelen van snelheid, nauwkeurigheid en betere samenwerking in te zien.

In het kader van deze verschuiving staat Building Information Modeling (BIM) centraal – een hulpmiddel dat de manier waarop we bouwprojecten plannen, ontwerpen en beheren ingrijpend verandert.

Aannemers en projectmanagers kunnen in realtime met elkaar communiceren, waardoor iedereen op één lijn zit, zonder dat er eindeloze vergaderingen of heen-en-weer-gesprekken nodig zijn. Voor een sector die van oudsher wat terughoudend is geweest om nieuwe technologie te omarmen, voelt deze verandering als een grote stap. Toch vindt deze verandering plaats en sluiten belanghebbenden zich er steeds vaker bij aan, waardoor het een goede graadmeter is voor het algemene tempo van de digitalisering.

Wat is BIM?

BIM is een digitale 3D-weergave van een gebouw die fungeert als samenwerkingsplatform voor architecten, ingenieurs, aannemers, elektriciens – kortom iedereen die bij het project betrokken is. In tegenstelling tot traditionele bouwmethoden, waarbij elke sector afzonderlijk werkt en de bijdragen pas achteraf worden samengevoegd, bevordert BIM samenwerking door middel van gedeelde gegevens en realtime updates. Deze digitale tweeling begeleidt het project vanaf het ontwerp tot en met de oplevering en daarna, en wordt zo een onmisbaar hulpmiddel voor de gehele levenscyclus van het gebouw.

BIM geeft niet alleen de indeling of structuur weer, maar legt elk aspect van het project vast: bijvoorbeeld de benodigde hoeveelheid beton of stalen balken, tijdschema’s en werkprocessen, begrotingsprognoses en het bijhouden van duurzaamheidsgegevens, en dat alles terwijl er wordt geanticipeerd op mogelijke conflicten.

Als een aannemer bijvoorbeeld de plaatsing van de luchtkanalen moet aanpassen, zien alle bij de bouw betrokken partijen de wijziging onmiddellijk en kunnen ze hun plannen dienovereenkomstig aanpassen. Dit voorkomt verrassingen op het laatste moment en improvisatie, waardoor teams effectiever kunnen plannen, kostbare fouten kunnen vermijden en de algehele efficiëntie kunnen verbeteren. Kortom, alles speelt een rol.

Toepassing van BIM

Ondanks de duidelijke voordelen van BIM zijn we, wat de volledige invoering betreft, er nog niet helemaal. Het gaat eerder in een gestaag tempo, en dat is prima. Zoals bij elk nieuw hulpmiddel kost het tijd voordat een hele sector het volledig omarmt, dus hier zijn de belangrijkste punten om in gedachten te houden.

De opkomst van BIM in Europa

Als het gaat om de invoering van BIM, lopen architecten voorop. Sinds 2009 zien we een geleidelijke en gestage stijging van slechts 10% naar 45% in 2023. Als we verder kijken in de toeleveringsketen van de bouw- en installatiesector, merken we dat de invoering van BIM vertraagt. Op dit moment maakt ongeveer 12% van de aannemers er gebruik van, terwijl installateurs met 11% op de voet volgen. Bij HVAC-specialisten loopt de toepassing van BIM iets achter, met een percentage van slechts 9%.

Maar nu de voordelen van BIM steeds duidelijker worden, is er nog ruimschoots tijd om de achterstand in te halen. De groei is de afgelopen jaren afgevlakt – waarschijnlijk als gevolg van een terugval in het aantal nieuwbouwprojecten in heel Europa – maar we verwachten dat het aandeel BIM-gebruikers tegen 2027 ongeveer 60% zal bedragen.

Verschillen per land

De mate waarin BIM wordt toegepast, verschilt sterk naargelang de locatie. Neem bijvoorbeeld Nederland: de digitaliseringsinspanningen in de bouwsector liggen daar mijlenver voor op die van buurlanden als Duitsland of Italië (maar liefst 76%, tegenover aanzienlijk lagere percentages van 32%).

De omvang van het bedrijf is van belang

De acceptatie hangt ook af van de omvang van het bedrijf. Grote bouwbedrijven stappen sneller op de BIM-trein. Kleine tot middelgrote bedrijven vinden BIM daarentegen vaak nog wat buiten hun bereik liggen, hetzij vanwege de kosten van de software, hetzij vanwege de noodzaak van gespecialiseerde opleidingen.

Wat remt de ontwikkeling van BIM af?

Dit alles betekent echter niet dat BIM in de hele sector volledig is omarmd, en er zijn een aantal redenen die een bredere toepassing in de weg staan, ondanks de voor de hand liggende voordelen.

Wordt voornamelijk gebruikt voor nieuwbouwprojecten

Een van de belangrijkste redenen waarom BIM de sector nog niet volledig heeft veroverd, is dat het vooral gericht is op nieuwbouw. Renovatieprojecten, die vaak een aanzienlijk deel van de bouwwerkzaamheden uitmaken, vereisen niet altijd hetzelfde niveau van gedetailleerde modellering. Voor veel van deze projecten wordt nog steeds gebruikgemaakt van traditionele 2D-tekeningen en eenvoudigere hulpmiddelen om de klus te klaren.

Opleidings- en kostenbelemmeringen

Een andere grote uitdaging zijn de kosten – met name de opleidingskosten. BIM is krachtig, maar complex, en het kost tijd om te leren hoe je het effectief kunt gebruiken. Voor kleinere bedrijven of kantoren met een beperkt budget vormen de initiële investeringen in zowel software als opleiding een tastbare belemmering.

Kennisleemten

Niet iedereen in de sector is zich er volledig van bewust hoe BIM processen kan stroomlijnen en de resultaten op lange termijn kan verbeteren. Er is nog steeds een leercurve, en sommige belanghebbenden zijn er niet van overtuigd dat ze het nodig hebben. Dit geldt met name voor kleinere bedrijven die succesvol zijn geweest met traditionele methoden en geen dringende noodzaak zien om te veranderen.

De toekomst van BIM en digitalisering

Ondanks deze uitdagingen is de toekomst van BIM en digitalisering in de bouwsector duidelijk. De acceptatie verloopt misschien traag, maar is onmiskenbaar. Naarmate de technologie betaalbaarder wordt en bedrijven de voordelen van BIM op de lange termijn inzien – met name op het gebied van levenscyclusbeheer en duurzaamheid – zal de groei zich voortzetten.

Levenscyclusbeheer

Een van de meest boeiende aspecten van BIM is de rol die het speelt bij levenscyclusbeheer. BIM reikt verder dan de bouwfase; het fungeert als een veelomvattend hulpmiddel voor het beheer van een gebouw gedurende zijn gehele levenscyclus. Dit betekent dat BIM, van planning en ontwerp tot onderhoud en uiteindelijke sloop, onschatbare inzichten en gegevens oplevert.

Duurzaamheid

Naarmate duurzaamheid steeds meer aandacht krijgt in de bouwsector, zal het vermogen van BIM om materialen te traceren en de levenscyclus van een gebouw te optimaliseren van cruciaal belang worden. Stel je voor dat je al in de planningsfase rekening kunt houden met de recycling of het hergebruik van materialen aan het einde van de levensduur van een gebouw. Dat is het soort vooruitziende blik dat BIM biedt, waardoor het een essentieel onderdeel is geworden van moderne, duurzame bouwpraktijken.

AI en BIM

Kunstmatige intelligentie zal BIM naar een hoger niveau tillen. Door AI in BIM-modellen te integreren, kunnen we de gegevensanalyse automatiseren, de projectplanning verbeteren en menselijke fouten verminderen. Deze integratie zou alles kunnen optimaliseren, van materiaalgebruik tot energie-efficiëntie, waardoor BIM niet alleen een ontwerptool wordt, maar ook een allesomvattende projectmanager.

Conclusie

Als je in de bouwsector werkt en de mogelijkheden van BIM nog niet hebt verkend, is dit het moment om dat te doen. Het lijkt misschien een grote sprong, maar elke stap in de richting van digitalisering is een stap naar een efficiëntere, duurzamere toekomst voor je projecten.

Bekijk onze webinars en andere blogartikelen over BIM, digitalisering of toekomstige trends in de bouwsector. Er zijn tal van bronnen beschikbaar die je waardevolle inzichten kunnen bieden en je op de hoogte houden van de nieuwste trends in de bouwsector.

Bouwadviesdiensten op maat

Wij bieden zowel op maat gemaakte marktonderzoeken als kant-en-klare rapporten, zowel voor B2B als B2C, en zowel kwalitatief als kwantitatief. Hieronder vindt u enkele rapporten die wellicht interessant voor u zijn