bekijk onze marktonderzoeken

Marktrapporten

See all

Bouw

usp

Marktrapport

Ontdek de wijzigingen in de materiaalspecificaties

Ontdek de Europese Architectuurbarometer voor onderzoek naar materiaalgebruik, duurzaamheid en het specificatiegedrag van architecten. De beschikbare onderzoeken helpen fabrikanten om verschillen tussen producten en markten in kaart te brengen en te onderzoeken hoe veranderende ontwerpprioriteiten van invloed kunnen zijn op hun productportfolio en commerciële planning.

deel

Blogs I gepubliceerd 06 June 2024 I Dirk Hoogenboom

Trends in het gebruik van bouwmaterialen

Bouw · Materialen

Architecten kunnen rechtstreeks invloed uitoefenen op de duurzaamheid van gebouwen door in hun projecten duurzamere en circulaire materialen te kiezen en voor te schrijven. Daarom houden we om de twee jaar een enquête over trends in materiaalgebruik in de Europese architectuurbarometer.

Dit artikel brengt de verwachtingen voor materiaalgebruik uit Q1 2024 samen met het eerdere onderzoek uit Q2 2022 en innovatiebevindingen die in november 2023 zijn gepubliceerd. Verwacht gebruik heeft betrekking op de vijf jaar na elk onderzoek; het is geen meting van het huidige marktaandeel.

Architecten verwachten minder verschillende materialen voor te schrijven

Er is één duidelijke trend waarneembaar onder architecten in de 7 belangrijkste Europese landen die onder de Europese architectuurbarometer vallen: architecten verwachten minder verschillende materialen te gaan gebruiken. Deze trend is al sinds 2020 waarneembaar en zette zich voort in 2022 en nu ook in 2024.

Duurzame materialen zullen naar verwachting vaker worden voorgeschreven

Hoewel het aantal materialen dat architecten naar verwachting zullen gebruiken afneemt, wordt verwacht dat sommige materialen juist veel vaker zullen worden ingezet. Het zal wellicht geen verrassing zijn dat dit vooral de meer ‘duurzame’ materialen zijn, zoals oplossingen op basis van hout en isolatie van natuurlijke materialen. Ook oplossingen zoals water- en energiebesparende sanitairarmaturen, airconditioning, zonwering en rolluiken zullen naar verwachting in de vijf jaar na het onderzoek uit 2024 vaker worden gebruikt.

De verschillen tussen landen zijn duidelijk zichtbaar

Zoals gezegd is in alle 7 landen die in dit onderzoek zijn meegenomen een algemene trend waarneembaar waarbij minder soorten materialen worden gebruikt en meer duurzame materialen de voorkeur krijgen. Er zijn echter enkele verschillen tussen de landen. Wat bijvoorbeeld de gebouwschil betreft, wordt verwacht dat er in alle landen, met uitzondering van Spanje en Italië, veel meer gebruik zal worden gemaakt van houten platen. Het gebruik van bakstenen zal naar verwachting in alle landen, met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk, afnemen.

Als we naar isolatiematerialen kijken, is het duidelijk dat in de meeste landen het gebruik van PUR/PIR- en polystyreenschuim in de vijf jaar na het onderzoek uit 2024 een dalende trend vertoont. In Frankrijk voorzien architecten echter een licht stijgend gebruik van PUR/PIR en in Italië geven architecten aan dat het gebruik van polystyreenschuim stabiel zal blijven.

Andere materiaalgroepen

In het volledige rapport wordt een breed scala aan materialen gemeten; het zijn er te veel om ze allemaal in detail te bespreken. De productgroepen die in het rapport aan bod komen, zijn: Gebouwschil, Gevelmaterialen, Metalen, Hellende daken, Platte daken, Isolatiematerialen, Badkamers, Vloeren, Installatie & klimaatbeheersing, Besturings- en smart home-oplossingen en Afwerkingsmaterialen en -producten. Binnen deze productgroepen worden veel verschillende materialen gepresenteerd.

De eerdere verwachtingen voor materiaalgebruik uit Q2 2022

De onderzoeksronde van 2022 omvatte acht landen; het artikel uit 2024 omvat er zeven. Dit zijn afzonderlijk gedateerde verwachtingen, geen enkele rechtstreeks vergelijkbare meting van de materiaalvraag.

Om het jaar wijden we één kwartaalrapport van USP Marketing Consultancy’s European Architectural Barometer aan materiaalgebruik in de bouw. Voor dat rapport meten we de verwachtingen van architecten voor de materialen die zij in de komende vijf jaar voor de bouw zullen voorschrijven, om een duidelijk beeld te krijgen van de ontwikkelingen in materiaalgebruik. Op basis van onze interviews met architecten uit acht Europese landen in het tweede kwartaal van 2022 kunnen we concluderen dat architecten over het algemeen verwachten de komende jaren minder materialen voor te schrijven en te gebruiken.

In alle landen verwachten architecten minder materialen te gebruiken voor bepaalde toepassingen of onderdelen van een gebouw. Dat wil zeggen: zij verwachten een kleinere verscheidenheid aan soorten bouwmaterialen te gebruiken. Deze verwachtingen verschenen voor het eerst in onze meting van 2020. In de metingen van 2022 zien we dat architecten voor de komende jaren over het algemeen blijven verwachten een kleinere verscheidenheid aan materialen te gebruiken.

Dit geldt voor veel materialen in de tien productgroepen of bouwonderdelen waarover we architecten interviewden. Voor gebouwgevels verwachten architecten bijvoorbeeld minder beton, pleisterwerk, architecturaal glas, metaal, bakstenen en droge gevelbouwsystemen voor te schrijven. Het enige producttype dat zij vaker verwachten voor te schrijven, zijn gevelpanelen. Een vergelijkbare verwachte afname van de meeste voorgeschreven materialen is zichtbaar bij zowel hellende als platte daken, vloermaterialen, metalen in het algemeen en vrij veel materialen voor de gebouwschil.

Uitzonderingen laten de zoektocht naar duurzaamheid zien

Die duurzaamheidstrend komt tot uiting in de weinige product- of bouwonderdeelcategorieën waarin het merendeel van de materialen juist vaker zal worden voorgeschreven. Bij isolatie verwachten architecten bijvoorbeeld alle soorten isolatiemateriaal vaker voor te schrijven, behalve polystyreenschuim. Voor installaties en klimaatbeheersing verwachten zij eveneens allerlei materialen en systemen vaker voor te schrijven, behalve gasketels en radiatoren.

De duurzaamheidstrend komt echter niet alleen tot uiting in betere isolatie, meer warmtepompen en minder gasketels. In andere categorieën zien we dat architecten verwachten vaker te kiezen voor hernieuwbare materialen zoals hout en minder vaak voor kunststoffen en andere op aardolie gebaseerde materialen. Dit zijn slechts enkele voorbeelden uit de lange lijst materialen waarover we architecten uit acht Europese landen hebben bevraagd. Voor een volledig overzicht van de verwachte ontwikkelingen in materialen voor de bouw verwijzen we naar het Q2 2022-rapport van USP Marketing Consultancy’s European Architectural Barometer.

Welke oplossingen architecten in 2023 innovatief vonden

In het onderzoek dat in november 2023 werd besproken, noemden architecten innovatieve duurzame oplossingen die al werden gebruikt. Een aandeel vermeldingen meet de herkenning van een oplossing als innovatief, niet de installatiegraad of het marktaandeel.

Om aan de vraag naar duurzaam bouwen te voldoen, investeren veel bedrijven fors in de ontwikkeling van duurzame bouwmaterialen en -producten. Daardoor kunnen architecten kiezen uit een groot aantal innovatieve oplossingen voor duurzamer en circulair bouwen. De vraag is: welke innovatieve oplossingen worden toegepast? 

Energiebesparende en hernieuwbare oplossingen

Om dat te achterhalen, vroegen we architecten uit acht Europese landen welke oplossingen en producten voor duurzaamheid en circulariteit al worden gebruikt. Gezien de recente, nogal sterke stijgingen van energieprijzen is het niet verrassend dat architecten isolatie het vaakst noemen. Ook is het niet verrassend dat zonnepanelen de op één na meest genoemde oplossing zijn. 

Interessant is dat architecten specifiek biobased isolatie noemen. Die aandacht voor biobased producten laat zien dat dit niet alleen een reactie is vanuit zorgen over energiebesparing. Zij wijst ook op een diepere belangstelling voor de herkomst van het materiaal, waarbij meer waarde wordt gehecht aan hernieuwbare bronnen. 

Circulaire materialen

Op de derde plaats staan gerecyclede en hergebruikte materialen, een bredere categorie materialen die met duurzaamheid samenhangt. Recycling en hergebruik van materialen zijn ook essentieel voor circulair bouwen, dat streeft naar voortdurend hergebruik van materialen. 

Opvallend is dat de antwoorden enkele specifieke vermeldingen van circulaire of hergebruikte materialen bevatten. Circulair beton, isolatie uit afvalmateriaal en circulaire houten kozijnen worden door respectievelijk 6%, 6% en 5% van de architecten genoemd. Dit zijn geen erg hoge percentages, maar samen laten ze zien dat de belangstelling voor circulariteit toeneemt. 

Daarbij moet wel worden vermeld dat de bovenstaande circulaire of hergebruikte materialen vooral door Franse architecten worden genoemd. Zo noemde 21% van de Franse architecten circulaire houten kozijnen als innovatieve oplossing die al wordt gebruikt, terwijl het aandeel architecten dat dit in andere landen noemde varieerde van 0% tot 6%. 

Wat als innovatief wordt gezien, verschilt per land

De verschillen tussen landen laten duidelijk zien dat de innovatieve oplossingen voor duurzaamheid en circulariteit die volgens architecten al worden gebruikt, per gebied verschillen. Frankrijk is bijvoorbeeld sterker op materialen gericht als het om duurzaamheid gaat: biobased materialen en kruislaaghout, en de eerder genoemde circulaire en hergebruikte materialen worden vaak genoemd. 

In Italië en Duitsland ligt de nadruk daarentegen meer op hernieuwbare energie: zonnepanelen worden daar volgens architecten momenteel het vaakst genoemd als innovatieve oplossing die al wordt gebruikt. Daartegenover staat dat geen van de Nederlandse architecten zonnepanelen noemde. Dat is een goed voorbeeld van de voorzichtigheid die bij het interpreteren van deze resultaten nodig is. 

Dat Nederlandse architecten zonnepanelen niet noemen als innovatieve oplossingen die al worden gebruikt, betekent niet dat zonnepanelen niet worden gebruikt. Het wijst erop dat zonnepanelen in de Nederlandse markt zo gewoon zijn dat architecten ze niet meer als innovatieve, maar als normale oplossingen beschouwen.

Dit laat zien hoe belangrijk het voor fabrikanten van materialen en oplossingen voor duurzamer en circulair bouwen is om de details en verschillen tussen specifieke markten te kennen om het speelveld werkelijk te begrijpen. Voor een volledig overzicht van de gedachten en houdingen van architecten over duurzaam en circulair bouwen en welke innovatieve duurzame oplossingen in acht Europese landen in trek zijn, verwijzen we naar USP Marketing Consultancy’s European Architectural Barometer.

Conclusie

Hoewel het gevoel van urgentie om de duurzaamheid van gebouwen en woningen in Europa te verbeteren enigszins is afgenomen na een piek in 2022-2023 (zie bijvoorbeeld de toepassingsgraad van warmtepompen), verwachten we dat architecten zich zullen blijven richten op het voorschrijven van duurzamere materialen en, als gevolg daarvan, op een kleinere verscheidenheid aan materiaalsoorten. Vooral materialen waarvan fossiele brandstoffen (zoals olie) het belangrijkste bestanddeel vormen, staan onder de grootste druk.

In het volledige rapport, de European Architectural Barometer Q1 2024 over trends in materiaalgebruik, vindt u alle genoemde productgroepen en de bijbehorende materialen voor 7 belangrijke Europese landen (Italië, Spanje, Frankrijk, België, Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland). Het rapport bevat ook de prognoses voor de bouwvolumes in 2024 en 2025 die destijds zijn gemaakt.

Marktonderzoek op maat

Zet materiaaltrends om in gerichte portefeuillebeslissingen

Een brede verschuiving naar duurzaamheid kan voor afzonderlijke materialen tot uiteenlopende resultaten leiden. USP kan u helpen de kansen per categorie in kaart te brengen, lokale specificatiecriteria te onderzoeken en productconcepten te toetsen bij de architecten die de vraag beïnvloeden.

Onderzoek naar de marktomvang

Maak een schatting van de marktkansen voor specifieke materialen en toepassingen per land, zodat de portefeuilleplanning kan worden gebaseerd op een concrete waarde of een concreet volume dat verder gaat dan de verwachtingen ten aanzien van de marktacceptatie.

Onderzoek naar keuzefactoren

Ga na hoe architecten bij het specificeren van materialen rekening houden met duurzaamheid, prestaties, kosten en beschikbaarheid, zodat je de sterke en zwakke punten van je voorstel beter in kaart kunt brengen.

Onderzoek naar productontwikkeling

Test nieuwe materiaalconcepten met de beoogde voorschrijvers om inzicht te krijgen in toepassingsbehoeften, relevante voordelen en belemmeringen, voordat u kiest waarop de productontwikkeling zich moet richten.

Bespreek je onderzoeksvraag →