De groene omslag in de schildersector – duurzaamheid en praktisch gebruik

Duurzaamheid is in tal van sectoren een van de meest actuele onderwerpen, dus het is geen verrassing dat ook Europese schilders zich in de discussie mengen. Maar hoewel de vraag naar groene alternatieven toeneemt, rijst de vraag: hoe staan zij tegenover deze verschuiving? Het blijkt dat er weliswaar belangstelling is voor duurzaamheid, maar dat praktische overwegingen nog steeds de doorslag geven bij de besluitvorming. Dit betekent dat de overgang naar groenere alternatieven iets complexer is dan alleen het aanbieden van milieuvriendelijke opties.

Wat vinden schilders nu eigenlijk van duurzame producten en wat is er nodig om milieubewuste oplossingen de norm te laten worden? Laten we eens naar de details kijken.

Wat schilders onder duurzaamheid verstaan: het onderzoek uit 2024

Duurzaamheid is een sectorbreed begrip, maar betekent niet voor elke branche hetzelfde. Wat zeggen de professionals als het om schilderwerk gaat? Volgens de Painter Insight Monitor  2024 – een jaarlijks rapport over de belangrijkste trends in de sector – staat brede duurzaamheid niet altijd bovenaan de lijst.

Bij de belangrijkste criteria voor de aankoop van duurzame producten – bestendigheid (38%), kwaliteit en gebruiksgemak (19%) of prijs (16%) – zien we dat deze sterker samenhangen met functionele prestaties dan met de daadwerkelijke milieu-impact. Specifiekere kenmerken, zoals producten op waterbasis, een lage CO₂-voetafdruk, recyclebare materialen of een transparante toeleveringsketen, werden door slechts een klein deel van de schilders genoemd. Dat onderstreept de traditionele voorkeuren in de sector. Milieuvriendelijkheid werd wel genoemd, maar was voor slechts 15% van de respondenten een bijkomende overweging. Schilders zoeken dus eerst betrouwbare producten van hoge kwaliteit die hun werk goed doen, voordat ze kijken hoe milieuvriendelijk die zijn.

Het cijfer van 42% voor levensduur beschrijft wat een product duurzaam maakt; het cijfer van 38% voor bestendigheid beschrijft een aankoopcriterium. Ze beantwoorden verschillende vragen.

Vertrouwde keuzes blijven favoriet

Kortom, de meeste schilders zijn niet op zoek naar experimenten: gespecialiseerde groothandels blijven hun vaste keuze en traditionele koopgewoonten zijn nog steeds sterk aanwezig. Schilders vertrouwen over het algemeen op producten die ze eerder hebben gebruikt en waarin ze vertrouwen hebben, en dit patroon geldt voor alles, van verf en verbruiksartikelen tot elektrisch gereedschap. Betrouwbaarheid staat voorop, en hoewel duurzaamheid steeds meer aandacht krijgt, is het nog niet de belangrijkste prioriteit bij het doen van een aankoop. Wat is dat dan wel?

Bestendigheid staat voorop

Als er één ding is dat bij de keuze van een product boven alles gaat, dan is het wel bestendigheid. Maar liefst 38% van de schilders noemt bestendigheid als belangrijkste prioriteit bij de aankoop van duurzame producten. Bij elektrisch gereedschap stijgt dat percentage naar 49%. Waarom? Omdat producten die lang meegaan het werk eenvoudiger maken, op termijn geld besparen en stilstand door vervanging of defecten verminderen.

Schilders werken met strakke deadlines en beperkte budgetten, dus hebben ze gereedschap en materialen nodig die hen niet in de steek laten. Juist hier ligt vaak een uitdaging op het gebied van duurzaamheid: als een milieuvriendelijk product het dagelijkse gebruik niet goed doorstaat, zal het de professionals in de sector niet kunnen overtuigen.

Kwaliteit boven uiterlijk

Direct na bestendigheid zijn kwaliteit en gebruiksgemak de op één na belangrijkste factor, met 19% van de schilders die hieraan prioriteit geeft. Specifiek voor verf loopt dat op tot 23%. Een product moet goed presteren: soepel aan te brengen zijn, sterk hechten of, bij gereedschap, bestand zijn tegen de gebruikelijke slijtage. Schilders willen niet zozeer producten die beweren duurzaam te zijn; ze moeten in de eerste plaats uitstekende prestaties leveren.

In veel gevallen zal opzichtige marketing geen enkel effect hebben. Als een milieuvriendelijke verf niet zo soepel aanbrengt of niet dezelfde dekkracht biedt als een traditionele verf, is het onwaarschijnlijk dat deze een vast onderdeel van de uitrusting van een schilder zal worden.

Prijs

Simpel gezegd: een groene transitie brengt hoge kosten met zich mee. En schilders zijn zich terdege bewust van de betaalbaarheid: zo’n 16% van hen noemt de prijs als een belangrijke overweging. Ze zijn bereid te investeren in hoogwaardige en duurzame producten, maar de kosten blijven een doorslaggevende factor. Dit vormt een extra hindernis voor milieuvriendelijke alternatieven: als duurzame opties aanzienlijk duurder zijn dan traditionele producten, zal de acceptatie traag verlopen.

Duurzaam versus ‘gebouwd om lang mee te gaan’

Als het gaat om de keuze voor zogenaamde ‘duurzame’ producten, zien we dat schilders zich eerder richten op prestaties en bruikbaarheid dan op de impact op het milieu. Meer uitgesproken duurzaamheidsfactoren – zoals een lage CO₂-voetafdruk, recyclebare materialen of transparantie in de toeleveringsketen – spelen nauwelijks een rol in hun besluitvorming. Dit bevestigt de voorkeur van de sector voor beproefde producten boven producten die voornamelijk op de markt worden gebracht vanwege hun milieuvriendelijkheid.

De rol van fabrikanten

De meeste schilders zijn het erover eens dat fabrikanten een cruciale rol spelen bij het vergemakkelijken van de overstap naar duurzame producten. De meerderheid vindt dat fabrikanten:

• schilders (64%) en eindgebruikers (66%) meer informatie verstrekken over duurzame producten
• terugnameprogramma’s voor oude producten aanbieden (63%)
• het huidige assortiment vervangen door duurzamere alternatieven (62%)

Schilders zijn niet per se tegen duurzaamheid, ze hebben alleen de juiste ondersteuning, informatie en prikkels nodig om de overstap te maken. Fabrikanten die de kloof tussen prestaties, betaalbaarheid en milieubewustzijn kunnen overbruggen, maken de meeste kans om zelfs de meest kritische professionals in de sector voor zich te winnen.

Duurzaamheidstrends in heel Europa

Ongeveer 42% van de schilders noemt een lange levensduur als het belangrijkste kenmerk van een duurzaam product. Deze trend is bijzonder sterk in België (64%), Nederland (63%) en Zweden (60%). Bij concrete milieukenmerken, zoals formules op waterbasis, oplosmiddelvrije oplossingen of biologisch afbreekbare materialen, spreken de cijfers echter voor zich: slechts 13% van de schilders geeft prioriteit aan milieuvriendelijkheid.

Producten op waterbasis (6%), oplosmiddelvrije producten (6%), biologisch afbreekbare producten (5%) en recyclebaarheid (5%) – vaste onderdelen van een milieuvriendelijke aanpak – scoren allemaal aanzienlijk lager.

Zweden (14%) en Denemarken (16%) tonen een grotere belangstelling voor milieuvriendelijke opties. Italië onderscheidt zich echter door een grotere focus op duurzaamheid: schilders tonen daar duidelijk een voorkeur voor biologisch afbreekbare producten (24%), benadrukken milieuvriendelijkheid (21%) en 16% kiest voor oplosmiddelvrije oplossingen. Maar in een groot deel van Europa – Nederland, Polen, Spanje… – betekent duurzaamheid vooral een lange levensduur, in plaats van andere milieukenmerken.

Betalingsbereidheid

Hoewel de kosten een tastbare belemmering blijven in het transitieproces, zijn sommige Europese schilders bereid om in duurzame producten voor hun projecten te investeren. Bijna 20% is zelfs bereid om 6-10% extra te betalen, 11% zou tot wel 16-20% meer willen betalen en 14% staat er zelfs voor open om meer dan 20% extra uit te geven in vergelijking met standaardproducten. Dit betekent dat er, ondanks de hogere kosten, ergens een bewustzijn, een groeiende bezorgdheid en een engagement voor duurzaamheid bestaat.

Het is het vermelden waard dat maar liefst 23% nog steeds niet bereid is om meer te betalen, wat onderstreept dat bij elke verschuiving naar een milieuvriendelijke houding eerst de bezorgdheid over de kosten moet worden weggenomen.

De schildertypen uit 2021: vertrouwde gewoonten kunnen samengaan met duurzaamheid

De Painter Insight Monitor 2021 beschreef vier typen schilders in tien Europese landen. Dit is een historisch kader om houdingen te begrijpen, geen uitspraak over de huidige omvang van deze groepen.

Het resultaat bestaat uit vier segmenten: innovatieve schilders, bewuste schilders, gemakgerichte schilders en conservatieve schilders. In grote lijnen lopen deze uiteen van de meest innovatieve tot de meer conservatieve. Omdat er meer kenmerken meespelen, ontstonden tussen de innovatieve en conservatieve uitersten twee groepen met een eigen identiteit. De onderstaande profielen beschrijven die kenmerken.

Aan de ene kant staat de innovatieve schilder, die voortdurend werkt aan een betere toekomst voor zichzelf, zijn bedrijf, zijn klanten en de wereld. Hij houdt van innovatieve oplossingen en nieuwe ontwikkelingen die hem helpen efficiënter te werken, zijn bedrijf te optimaliseren, klanten te informeren en te begeleiden of minder tijd aan administratie te besteden.

Aan de andere kant vinden we de conservatieve schilder, die het liefst zakendoet zoals hij dat altijd heeft gedaan: met een vast team en voor een sterk netwerk van vaste klanten. Hij toont geen belangstelling voor innovaties, behalve enige interesse in oplossingen voor meer efficiëntie of eenvoudigere administratie.

Dan is er de gemakgerichte schilder, die tevreden is met zijn manier van werken, inclusief de balans tussen schilderen en administratie, en geen gedoe wil met nieuwe ontwikkelingen die dat veranderen. Hij heeft nog minder belangstelling voor verandering en vernieuwing van zijn werkwijze dan de conservatieve schilder.

Tot slot is er de bewuste schilder, die eigenlijk gewoon wil schilderen en weinig plezier heeft in andere taken. Hij staat daarom open voor manieren om efficiënter te werken, vooral als die minder tijdverlies door administratie opleveren. Tegelijkertijd wil de bewuste schilder zijn werkwijze niet echt vernieuwen.

Hoe zit het met duurzaamheid?

Dat de innovatieve schilder belangstelling heeft voor duurzame oplossingen die de invloed van verf en producten op hemzelf en het milieu verbeteren, en dat de conservatieve schilder zich daar minder druk om maakt, zal niet verbazen. Maar hoe zit het met de bewuste en de gemakgerichte schilder, die net zo weinig belangstelling hebben voor vernieuwing van hun werkwijze als de conservatieve schilder?

Zij blijken duurzaamheid wel belangrijk te vinden, vooral de bewuste schilder. Het is zelfs wat hem bewust maakt. Hij kiest graag verf met minder oplosmiddelen en conserveermiddelen, en niet alleen vanwege het risico een bewusteloze schilder te worden. Naast bovengemiddelde aandacht voor zijn eigen gezondheid geeft de bewuste schilder ook om het milieu. Zelfs de gemakgerichte schilder, die in sommige opzichten conservatiever is dan de conservatieve schilder, geeft om de invloed van verf en schilderproducten op het milieu en de persoonlijke gezondheid.

De verdeling van deze segmenten verschilde per land. Voor meer informatie over de kenmerken van deze schilderssegmenten en welke typen in 10 Europese landen het meest voorkomen, verwijzen we naar de Painter Insight Monitor 2021 van USP Marketing Consultancy.

Wat nu?

Duurzaamheid wint terrein, maar de schildersector aarzelt nog om milieuvriendelijke oplossingen volledig te omarmen. Schilders staan over het algemeen open voor het idee, maar willen geen concessies doen aan bestendigheid, kwaliteit of betaalbaarheid. Om een betekenisvolle verandering teweeg te brengen en mensen te motiveren om over te stappen, moeten fabrikanten duurzame producten aanbieden die net zo goed – zo niet beter – presteren dan hun traditionele tegenhangers.

Het verstrekken van duidelijke, transparante informatie over duurzaamheid, het invoeren van terugnameprogramma’s en het concurrerender maken van groene producten op het gebied van kosten zullen van cruciaal belang zijn om de mentaliteit in de sector te veranderen. Tot die tijd zullen schilders prioriteit blijven geven aan wat het beste werkt voor de klus die ze moeten klaren, ongeacht hoe milieuvriendelijk het ook mag zijn.

Op dit moment is er weliswaar vraag naar duurzame oplossingen, maar de producten moeten aan de verwachtingen van de sector voldoen voordat ze de norm worden. Het gaat niet alleen om milieuvriendelijkheid – het gaat erom dat ze uitmuntend zijn.