De toekomst van elektrische installaties: hoe BIM de sector ingrijpend verandert

Dit had voorkomen kunnen worden als iedereen vanaf het begin het volledige beeld had gehad. En dat is precies wat Building Information Modeling – of BIM – doet: het zorgt ervoor dat iedereen digitaal op één lijn zit, anticipeert in realtime op problemen en in kaart brengt hoe de bouw zich zal ontvouwen, van balk tot kabel, van ventilatieopening tot stopcontact. Vandaag gaan we het dus hebben over BIM in de sector van de elektrische installaties: wat het is, hoe het u kan helpen en hoe het geleidelijk aan een industriestandaard aan het worden is. Hier volgt een overzicht.

BIM 101 – Wat is dat?

Architecten ontwerpen, aannemers bouwen en elektriciens leggen de bedrading aan – het klinkt eenvoudig genoeg. Maar meestal werken ze afzonderlijk van elkaar, houden ze elkaar gaandeweg op de hoogte en hopen ze dat aan het eind ieders plannen perfect op elkaar aansluiten. Om‘het einde’ te bereiken, zijn echter talloze stappen nodig – herzieningen, herontwerpen, reorganisaties en herstelwerkzaamheden. De meeste daarvan zijn te wijten aan een gebrek aan realtime samenwerking.

Building Information Modeling (BIM) biedt een oplossing voor deze uitdagingen. Het is een 3D-weergave van een gebouw die een uitgebreid, samenwerkingsplatform biedt voor architecten, ingenieurs, aannemers, elektriciens – kortom, iedereen die bij de bouw betrokken is. In tegenstelling tot traditionele methoden, waarbij werkzaamheden in silo’s worden uitgevoerd en later aan elkaar worden gekoppeld, draait BIM om gedeelde gegevens en realtime updates: hoe het gebouw eruit komt te zien, waar alles komt te staan, hoeveel materiaal er nodig is en welke mogelijke conflicten er kunnen ontstaan.

Stel bijvoorbeeld dat de architect besluit een muur te verplaatsen: alle betrokkenen bij de bouw zien deze wijziging onmiddellijk en beschikken zowel over de informatie als de tijd om hun plannen aan te passen. Geen last-minute verrassingen en improvisaties meer. Door iedereen op de hoogte te houden, kunnen professionals beter plannen, fouten voorkomen en de efficiëntie verbeteren. Voor elektriciens geeft BIM precies aan waar elke kabel moet komen, welk type kabel er moet worden gebruikt, hoeveel bedrading er nodig is, en zelfs details zoals de weerstand en de installatiekosten. Dit alles terwijl ervoor wordt gezorgd dat die plannen geen invloed hebben op systemen zoals sanitair of HVAC. Het is een spiekbriefje voor het totaalbeeld.

Bewustwording en gebruik van BIM

De bouw- en installatiesector staat erom bekend conservatief te zijn als het gaat om het omarmen van nieuwe trends. Men houdt ervan om op traditionele wijze te werk te gaan en is zelden de eerste die innovatieve oplossingen toepast. BIM heeft echter het tij gekeerd, en we merken dat het mettertijd steeds meer terrein wint. In vergelijking met 2018 zijn zowel de bekendheid als het gebruik duidelijk toegenomen (respectievelijk van 26% naar 46% en van 5% naar 11%), dus er is alle reden om de komende jaren een gestage groei in heel Europa te verwachten.

Wie loopt voorop?

Architecten zijn de belangrijkste gebruikers van BIM, en tot 2023 – sinds 2009, toen het gebruikspercentage nog 10% bedroeg – hebben we een geleidelijke stijging gezien tot 45%. De afvlakking van de groei in de afgelopen jaren hangt samen met een merkbare daling van het aantal nieuwbouwprojecten in Europa, maar uit ons onderzoek blijkt dat het aandeel BIM-gebruikers in 2027 zal zijn gestegen tot 59%.

Naarmate we verder naar beneden gaan in de waardeketen van de bouw- en installatiesector, neemt de mate van BIM-toepassing geleidelijk af. Bij aannemers ligt de BIM-toepassingsgraad momenteel rond de 12%, installateurs volgen op korte afstand met 11%, terwijl HVAC-specialisten achterblijven met 9%.

Waar je rekening mee moet houden

De bekendheid met en het gebruik van BIM verschillen sterk per land. Als we Europa vanuit vogelperspectief bekijken, zien we dat het gebruik in Italië het laagst is (32%), terwijl Nederland met maar liefst 76% onbetwist koploper is.

Daarnaast zijn ook de omvang van projecten en het type bouw van invloed op de acceptatie – volgens 31% van de installateurs is BIM vooral een zaak van nieuwbouw en grootschalige bouwprojecten. De complexiteit van het ontwerp en de noodzaak van nauwkeurige coördinatie maken het bijzonder waardevol in projecten met meer onzekerheden: niet-residentiële complexen, commerciële gebouwen of openbare infrastructuur. Daarom zal BIM minder vaak worden toegepast bij eengezinswoningen of renovaties, maar zal het door de overheid verplicht worden gesteld voor bijvoorbeeld openbare gebouwen zoals scholen of ziekenhuizen.

Veel professionals in deze sectoren maken in hun dagelijkse werk niet veel gebruik van BIM. In plaats daarvan downloaden ze vaak gewoon de relevante afbeeldingen of modellen van architecten of ingenieurs en gaan ze gewoon door met hun werk, wat betekent: hoe verder je van de ontwerpfase verwijderd bent, hoe kleiner de kans dat BIM een centraal hulpmiddel is.

Grotere bedrijven stimuleren de acceptatie

Dit alles betekent dat het gebruik van BIM vooral door grotere bedrijven wordt aangestuurd. Zij beschikken doorgaans over meer middelen – zowel financieel als qua personeel – om te investeren in de benodigde software en opleidingen. Bovendien werken zij meestal aan grotere nieuwbouwprojecten in de utiliteitsbouw, waarbij de voordelen van BIM door de omvang en complexiteit van de projecten duidelijker naar voren komen.

Aandachtspunt: de invoering van BIM bij installateurs

BIM wordt een echte gamechanger voor elektrotechnische installateurs, maar de ontwikkeling verloopt enigszins verschillend, afhankelijk van waar in Europa je je bevindt. Nederland loopt voorop met een hoog BIM-gebruik en een grote bekendheid onder elektrotechnische professionals, maar Italië, Polen en Duitsland lopen nog achter met lagere acceptatiegraad. Steeds meer installateurs maken kennis met BIM en beginnen het te gebruiken, maar er is nog veel ruimte voor verbetering. Dit zijn de factoren die de ontwikkeling remmen.

Is het de moeite waard?

De installatiesector worstelt met het vermeende gebrek aan voordelen van BIM. Aangezien men voornamelijk kleinere projecten uitvoert, lijkt het onnodig om te investeren in een systeem dat geacht wordt thuis te horen in grootschalige projecten, en dit zal de invoering ervan blijven belemmeren. In het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk geeft respectievelijk 23%, 48% en 54% aan dat BIM geen voordelen biedt voor hun organisatie, terwijl een bijna even groot deel van de Europese bedrijven het gebruik ervan in hun bedrijfsvoering niet eens overweegt.

Kennisachterstand en opleiding

BIM is een nieuwe technologie, en nieuwe technologie vereist kennis en vaardigheden. Veel installateurs zijn niet op de hoogte van de mogelijke voordelen van BIM en hebben een gespecialiseerde opleiding nodig om ermee te kunnen werken, wat de invoering ervan belemmert – 22% van hen beschouwt dit als de grootste beperking.

Steep Financial Investments

Als iets „misschien niet de moeite waard“ is en „niemand weet hoe het werkt“, heeft dat onvermijdelijk gevolgen voor de acceptatiegraad. Voeg daar nog eens de initiële kosten aan toe bij een systeem dat toch al onzeker is, en BIM-tools worden voor 19% van de installateurs een grote zorg.

De overgang trotseren

Installateurs missen duidelijke BIM-verwachtingen van fabrikanten van elektrotechnische producten: ongeveer een op de vier heeft geen verwachtingen, terwijl de rest hoopt op zowel kennisoverdracht als technische productspecificaties. Wat betekent dit? Ondersteuning. Ze hebben duidelijke begeleiding en training nodig om de overgang naar BIM soepeler te laten verlopen; als dit wordt gefaciliteerd, zal de marktpenetratie waarschijnlijk toenemen.

Software en bronnen

Minder dan de helft van de bedrijven die BIM gebruiken, beschikt over BIM-software. Onder de bedrijven die dat wel doen, is Revit de onbetwiste koploper: het wordt gebruikt door 44% van de elektrotechnische installateurs die al met BIM werken. Het is vooral populair voor taken zoals het aanleggen van kabels en bedrading (36%). Maar liefst 35% van de BIM-gebruikers haalt een aanzienlijk deel van zijn omzet uit BIM-projecten.

Wat het bredere plaatje betreft: Europese installateurs baseren zich voor hun BIM-informatie voornamelijk op architecten en ontwerpers (27%) of aannemers (19%).

Toekomstperspectieven

Naarmate de bouwsector zich verder ontwikkelt, verandert ook de rol van Building Information Modeling (BIM) bij elektrische installaties. Dit is wat onze gegevens ons vertellen over de toekomst ervan.

Nieuwbouw versus renovatie

De mate waarin elektriciens BIM gaan toepassen, hangt af van het soort projecten waaraan ze werken. De nieuwbouwmarkt herstelt zich langzaam van de druk op de markt, en dat betekent dat het volume bepalend zal zijn voor een bredere toepassing van BIM. Als BIM een proces is dat vooral bij nieuwbouw plaatsvindt, zullen meer nieuwbouwprojecten ongetwijfeld leiden tot meer BIM. Grotere elektrotechnische installatiebedrijven, die doorgaans nieuwbouwprojecten uitvoeren, integreren BIM al om processen te stroomlijnen en de nauwkeurigheid te verbeteren. Voor bedrijven die zich richten op renovatie- en vervangingsprojecten wordt BIM echter minder vaak gebruikt, omdat deze projecten vaak het aanpassen van bestaande constructies inhouden.

Behoefte aan BIM-informatie

Naarmate BIM steeds meer ingang vindt bij nieuwbouwprojecten, zullen fabrikanten van elektrische materialen en producten gedetailleerde BIM-gegevens moeten aanleveren. Voor kabels zal bijvoorbeeld BIM-informatie nodig zijn, zoals het type, de weerstand, de lengte en de kosten. Door deze gedetailleerde gegevens aan te leveren, wordt gewaarborgd dat alle componenten nauwkeurig in het BIM-model worden weergegeven, wat een betere planning en uitvoering mogelijk maakt.

AR en VR omarmen

In de toekomst zullen augmented reality (AR) en virtual reality (VR) de BIM-ervaring verder verbeteren. Met AR- en VR-brillen zullen elektriciens virtueel door gebouwmodellen kunnen lopen, wat een meer meeslepende en intuïtieve manier biedt om hun werk te visualiseren en ermee te werken.

BIM-standaardisatie

De omvang van een elektrotechnisch installatiebedrijf – zoals we al hebben gezien en ook in de toekomst zullen zien – heeft een aanzienlijke invloed op de invoering van BIM. Grotere bedrijven, die grotere en complexere projecten uitvoeren, zullen BIM eerder implementeren. Aangezien BIM steeds belangrijker wordt voor grootschalige projecten, zal de invoering ervan blijven toenemen en nieuwe normen voor de sector vaststellen.

Ontwikkelingen op het gebied van AI en software

De toekomst van BIM zal ook profiteren van ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie (AI) en software. Verbeterde, door AI aangestuurde software zal BIM-processen vereenvoudigen, waardoor het voor elektrotechnische installateurs gemakkelijker wordt om deze in hun werkprocessen te integreren.

Conclusie

Building Information Modeling zorgt voor een snelle omwenteling in de wereld van de elektrische installaties. Hoewel het op dit moment misschien een grote sprong voorwaarts lijkt – vooral voor kleinere projecten – is het duidelijk dat de toekomst van grootschalige bouwprojecten en nieuwbouw sterk afhankelijk zal zijn van deze technologie. Blijf dus niet achter. Naarmate AI, AR en VR zich verder ontwikkelen, zal BIM gebruiksvriendelijker en betaalbaarder worden en uitgroeien tot een onmisbaar hulpmiddel voor het verbeteren van efficiëntie en nauwkeurigheid.

Benieuwd hoe BIM uw projecten kan veranderen? Blijf op de hoogte via onze blogs, marktrapporten en webinars, of neem contact met ons op voor meer informatie over de toekomst van de installatiebranche – vandaag nog!